More preti da proguta njihovo poslednje utočište: Pokrenuta velika akcija spasavanja retkih biljaka

Na obali Škotske sprovedena je neobična akcija spasavanja ugroženih biljaka, nakon što je erozija obale počela ozbiljno da ugrožava njihovo prirodno stanište. Stručnjaci i volonteri uspeli su da premeste čak 3.400 retkih biljaka na bezbednije lokacije, pokušavajući da sačuvaju vrstu čija je populacija u Velikoj Britaniji tokom poslednjih pola veka više nego prepolovljena.

Akcija je organizovana u šumi Kalbin, u škotskoj oblasti Morej, gde se nalazi jedno od retkih preostalih staništa biljke poznate kao jednocvetna kruščica (Moneses uniflora).

Ova nežna šumska biljka, prepoznatljiva po sitnom belom cvetu, u Velikoj Britaniji raste samo u borovim šumama severoistočne Škotske.

Međutim, njeno stanište našlo se pod sve većim pritiskom prirodnih procesa. Obala na kojoj biljke rastu postepeno se urušava, a pojedini delovi zemljišta već su se odronili prema moru.

Zbog opasnosti da preostale biljke budu izgubljene, organizacije za zaštitu prirode odlučile su da preduzmu hitne mere.

U akciji su učestvovali stručnjaci organizacija Plantlife Scotland, NatureScot i Forestry and Land Scotland, uz pomoć 18 volontera.

Tokom preseljavanja nije bilo dovoljno jednostavno iskopati biljke i posaditi ih na drugom mestu.

Naime, njihov opstanak zavisi od složenih veza sa gljivama koje žive u zemljištu. Zbog toga su volonteri pažljivo premeštali čitave delove tla, nastojeći da sačuvaju podzemne mreže gljiva neophodne za klijanje semena i razvoj biljaka.

Prema procenama stručnjaka, jednocvetna kruščica danas se u Velikoj Britaniji nalazi na svega sedam lokaliteta, dok samo tri imaju relativno stabilne populacije.

Iako se procenjuje da u Škotskoj postoji oko 50.000 ovih biljaka, većina se razmnožava vegetativno, stvarajući genetički identične izdanke.

Zbog toga stručnjaci smatraju da broj genetički različitih jedinki može biti manji od 500.

Pored erozije, vrstu ugrožavaju i promene u upravljanju šumama, kao i sve topliji i suvlji vremenski uslovi koji utiču na vlagu u zemljištu i gljive od kojih biljke zavise.

Deo preseljenih biljaka i semena prenet je i u šumsko područje u kojem ova vrsta ranije nije bila zabeležena, sa ciljem stvaranja nove populacije.

Ipak, stručnjaci upozoravaju da uspeh preseljavanja još nije zagarantovan. Biće potrebno pratiti da li će se biljke prilagoditi novim uslovima i nastaviti da se razmnožavaju.

Akcija u Škotskoj pokazuje koliko je očuvanje biodiverziteta složeno i koliko je važno zaštititi ne samo pojedinačne biljke već i čitave ekosisteme od kojih zavisi njihov opstanak.