Severna priroda u opasnosti: Munje i gromovi kao glavni okidač šumskih požara

U revolucionarnoj studiji objavljenoj u časopisu Nature Geoscience, istraživači sa Univerziteta VU Amsterdam, zajedno sa kolegama iz Holandije, Ujedinjenog Kraljevstva i Kine, predstavili su globalnu mapu koja prikazuje izvore paljenja šumskih požara.

Suprotno uobičajenom verovanju, grom se pojavljuje kao glavni krivac u prostranim, udaljenim umerenim i borealnim šumama, odgovoran za impresivnih 77% spaljenih površina van tropskih područja.

Tomas Jansen, istraživački saradnik na Univerzitetu VU Amsterdam, ističe značaj shvatanja da je grom, a ne ljudske aktivnosti, dominantan izvor paljenja u ovim ključnim ekosistemima.

Ove šume, koje deluju kao vitalni skladišta ugljenika, oslobađaju značajne količine gasova staklene bašte tokom požara.

S’ obzirom na to da se klimatske promene prognoziraju da će dovesti do povećanja od 11 do 31% udara groma po stepenu zagrevanja, pretnja ovim globalno važnim netaknutim šumama je ozbiljna.

Meticulozni napori istraživača u kartiranju razlikuju između požara izazvanih gromom i ljudskim delovanjem širom sveta.

Ovo otkriće otvara put ciljanim strategijama kontrole požara, posebno u regionima gde su ljudske aktivnosti glavni izvor paljenja, poput tropskih savana i Evrope.

Sprovođenje mera za ograničavanje paljenja i upravljanje vegetacijom postaje ključno za ublažavanje negativnih posledica požara u ovim područjima.

Sander Veraverbeke, vanredni profesor na Univerzitetu VU Amsterdam za Klimatske promene i ekosisteme, naglašava hitnost zaštite umerenih i borealnih šuma, ističući njihov značaj kao hotspota biodiverziteta i ključnih rezervoara ugljenika.

Satelitska posmatranja i računarski modeli korišćeni u studiji otkrivaju da ovi regioni već beleže neke od najvećih gubitaka šuma na globalnom nivou.

Šume koje ne uspeju da se oporave nakon požara rezultiraju otpuštanjem uskladištenog ugljenika u atmosferu, dodatno podstičući klimatske promene.

Naročito, istraživači povezuju porast požara izazvanih gromom s klimatskim promenama, ističući potencijalnu povratnu petlju.

Prethodna istraživanja Veraverbekea i kolega već su utvrdila da klimatske promene dovode do povećanja groma na visokim geografskim širinama, što je zaključak koji je sada dodatno potvrđen.

Dok pretnja šumskih požara postaje ozbiljnija, ova studija naglašava potrebu za globalnom akcijom na polju klimatskih promena.

Iako ljudske aktivnosti mogu izazvati požare u nekim regionima, nekontrolisana snaga groma u udaljenim šumama zahteva sveobuhvatan i saradnički pristup borbi protiv klimatskih promena i zaštiti ovih vitalnih ekosistema.